Aylvapoldermolen.jouwweb.nl
Hiem » Polder
aylvamune-5.large.jpg
Tussen Burgwerd, Wommels en Waaksens ligt een bijzonder gebied:de Tjaerdt van Aylvapolder. Voor een bezoeker onderscheidt deze polder zich niet van de andere polders in de omgeving van Bolsward. Het bijzondere van de Aylvapolder zit hem in de geschiedenis. Het is de oudste gereglementeerde polder in Friesland. Het verschijnsel polder -een door een dijk omgeven stuk land, dat kunstmatig wordt bemalen- was tot ver in de zeventiende eeuw onbekend in Friesland.
 
De afwatering gebeurde op natuurlijke wijze of met kleine watermolens. In de laaggelegen lan­derijen kampten de boeren een groot deel van het jaar met wateroverlast. Dat was ook het geval in de driehoek tussen Burgwerd, Wommels en Waaksens. Dit drassige gebied overstroomde in de natte wintermaanden regelmatig.
Het gebied ligt in een brede zijgeul van de voormalige Middelzee.
De geul liep vanaf Hartwerd in noordwestelijke richting tot aan Waaksens.
 
Omstreeks de tiende eeuw werden aan weerskanten van deze geul twee polders bedijkt: de polder Hartwerd-Witmarsum en de polder van Oosterend. Vervolgens werd de geul afgesloten: in het zuiden tussen Hartwerd en de Kliuw bij Hidaard en aan de noordwestelijke kant met de Krabbedijk. Deze Krabbedijk vormt nu de westelijke grens van de Aylvapolder.
 
In 1680 stelden de staten van Friesland een reglement vast voor het in cultuur gebrachte gebied. Dat gebeurde op initiatief van jonkheer Tjaerdt van Aylva, grietman van Wonseradeel, en Eduart van Grovestins, grietman van Hennaarderadeel. Beide heren hadden grond in het gebied. De polder werd genoemd naar eerstge­noemde jonker. Het document waarin het reglement staat omschreven heet het 'Groot Plucuut en Charter-Boek van Vriesland'.
 
De Aylvapolder omvatte landerijen "tusschen de Burghwartertille ende Littenser-zyl, samt tusschen de Trekwegh aldaar ende de Crabbedyk, behoorende onder de dorpen Burghwart ende Wommels".
De polder had een omvang van ongeveer zevenhonderd pondemaat (circa 257 hectare).
 
Later werd de Aylvapolder uitgebreid met enig 'buitendijks' land, maar ruwweg komt de huidige begrenzing overeen met de eerste afba­kening. Aan de noordkant wordt de polder begrensd door de Paaldijk, aan de zuid-kant door de Sjungadijk. De Slachtedijk vormt de oostelijke grens. De omvang van de polder bedraagt tegenwoordig ongeveer 370 hectare. Sinds 1976 doorkruist de provinciale autoweg tussen Leeuwarden en Bolsward de polder.
 

 De Tjaerdt van Aylvapolder, Grote Provincie Atlas. Rechtsboven ligt Wommels, links­onder Burgwerd

 

aylvamunetekst.large.jpg

Het informatiebord bij de molen.

 

burchwert.large.jpg

Burgwerd, waar de molen dichtbij staat. 

boat-yn-e-feart.large.jpg

De molen maalt op de Bolswardertrekvaart tussen Burgwerd en Wommels.